منابع آزمون وکالت ۱۴۰۵؛ تفاوت کانون وکلا و مرکز وکلا
منابع آزمون وکالت ۱۴۰۵ در دو مسیر جدا تنظیم شده است: آزمون کارآموزی کانونهای وکلای دادگستری که اتحادیهٔ سراسری کانون‌ها (اسکودا) برگزار می‌کند، و آزمون مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانوادهٔ قوه قضائیه. مواد، ضرایب و بخشی از قوانین مورد سؤال این دو آزمون یکی نیست. داوطلب باید فقط فهرست آزمونی را بخواند که در آن شرکت می‌کند. شرایط و تفاوت دو مرجع را در شرایط شرکت در آزمون وکالت و تفاوت کانون وکلا و مرکز وکلا ببینید.
این نوشته کمک آموزشی است نه اطلاعیهٔ رسمی. فهرست‌ها و تاریخ‌ها از آگهی «آزمون پذیرش متقاضیان پروانه کارآموزی وکالت کانونهای وکلای دادگستری جمهوری اسلامی ایران سال ۱۴۰۵»، پیوست شمارهٔ ۱ همان آگهی (جدول قوانینی که سؤالات از قلمرو آنها طرح می‌شود) و دفترچهٔ راهنمای ثبت‌نام آزمون وکالت مرکز وکلا سال ۱۴۰۵ برداشته شده است. نشانی‌های اعلام‌شده در آگهی کانون: `www.sanjesh.org` و `www.scoda.org`. اگر اطلاعیهٔ تازه‌تری روی سایت سازمان سنجش منتشر شود، همان مقدم است. تاریخ‌ها، ضرایب و فهرست منابع در این نوشته به نقل از آگهی کانون‌ها و دفترچهٔ مرکز وکلا در سال ۱۴۰۵ است و برای سال‌های بعد نباید قطعی تلقی شود.
هشدار: این مطلب نظر در پروندهٔ مشخص نیست و جای مراجعه به وکیل را نمی‌گیرد.
تاریخ‌های اعلام‌شده برای سال ۱۴۰۵
بر اساس آگهی کانون‌ها: ثبت‌نام اینترنتی در تارنمای سازمان سنجش از دوشنبه ۲۳ شهریور تا سه‌شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵ بود و آزمون روز پنجشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۵ برگزار شد.
بر اساس دفترچهٔ مرکز: ثبت‌نام از دوشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ آغاز شد و با دو اطلاعیهٔ تمدید تا یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵ ادامه یافت؛ کارت از سه‌شنبه ۱۷ آذر و آزمون جمعه ۲۰ آذر ۱۴۰۵. برای دوره‌های بعد، دفترچهٔ همان سال ملاک است.
آزمون کانونهای وکلا (اسکودا)
آگهی می‌گوید آزمون کتبی، یک‌مرحله‌ای و تستی است و ضرایب چنین است: حقوق مدنی ۳، آیین دادرسی مدنی ۳، حقوق تجارت ۲، اصول استنباط حقوق اسلامی و متون فقه ۱، حقوق جزای عمومی و اختصاصی ۲، آیین دادرسی کیفری ۲، حقوق اساسی ۱.
تبصرهٔ همان بند: سؤالات هر ماده از قلمرو قوانین و مقررات ذیل همان عنوان و آراء وحدت رویهٔ مرتبط طرح می‌شود. فهرست در پیوست شمارهٔ ۱ است.
حقوق مدنی: قانون مدنی؛ قوانین روابط موجر و مستأجر سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۷۶؛ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ و قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب ۱۴۰۰؛ قانون مسئولیت مدنی؛ قانون امور حسبی؛ قانون پیش‌فروش ساختمان؛ قانون بیمهٔ اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه؛ قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان.
آیین دادرسی مدنی: قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب؛ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی؛ قانون اجرای احکام مدنی و مقررات مرتبط؛ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی؛ قانون شوراهای حل اختلاف؛ قانون دیوان عدالت اداری؛ لایحهٔ قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب ۱۳۳۳ و قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت ۱۳۷۶؛ قانون افراز املاک مشاع و آیین‌نامهٔ آن؛ قانون نظارت بر رفتار قضات؛ قانون اصلاح بعضی از مواد قانون ثبت و قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب ۱۳۲۲. عبارت «مقررات مرتبط» در بند اجرای احکام، در پیوست باز نشده است.
حقوق تجارت: قانون تجارت شامل قانون اصلاح قسمتی از قانون تجارت ۱۳۴۷ و اصلاحات بعدی آنها؛ قانون ادارهٔ تصفیهٔ امور ورشکستگی؛ قانون راجع به ثبت شرکت‌ها؛ قانون صدور چک با اصلاحات بعدی؛ احکام مرتبط از قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی؛ قانون تجارت الکترونیکی؛ قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران؛ قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفه‌ای حسابداران ذی‌صلاح به عنوان حسابدار رسمی؛ قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی؛ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعهٔ کشور. پیوست در بند اصل ۴۴ فقط «احکام مرتبط» را گفته است.
حقوق جزا: قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵–۱۳۹۲ (شامل قانون جرایم رایانه‌ای) با اصلاحات و الحاقات بعدی از جمله قانون کاهش مجازات حبس تعزیری؛ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری؛ قانون مجازات راجع به انتقال مال غیر؛ قانون مجازات اشخاصی که برای بردن مال غیر تبانی می‌نمایند؛ قانون صدور چک با اصلاحات بعدی؛ قانون مبارزه با پولشویی؛ قانون جرم سیاسی؛ قانون تشدید مجازات اسیدپاشی و حمایت از بزه‌دیدگان ناشی از آن مصوب ۱۳۹۸؛ احکام جزایی قانون ثبت اسناد و املاک مصوب ۱۳۱۰ و قانون اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷ و قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱.
آیین دادرسی کیفری: قانون آیین دادرسی کیفری؛ قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب؛ قانون احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی.
حقوق اساسی: قانون اساسی.
متون فقه: تحریرالوسیلهٔ امام خمینی (ره)، ابواب وکالت، شهادت و قضا.
اصول فقه در پیوست به‌صورت موضوع آمده، نه با نام یک کتاب درسی: اصول عملیه، تعارض ادله، امارات، الفاظ، اوامر، نواهی، عام و خاص، مفهوم و منطوق، مطلق و مقید، مجمل و مبین. در جدول ضرایب آگهی، «اصول استنباط حقوق اسلامی و متون فقه» یک ماده با ضریب ۱ است.
تذکر پیوست: عنوان یک درس ممکن است در دروس دیگر هم به کار رود؛ اصلاحات و آییننامههای اجرایی مربوط باید مد نظر باشد. محاسبهٔ نمرات در آگهی به مادهٔ ۵ قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار (مصوب ۱۴۰۰/۱۲/۲۴ مجلس، تأیید شورای نگهبان ۱۴۰۱/۰۱/۳۰؛ آگهی آن را «مصوب ۱۴۰۱» نامیده) و قانون تفسیر مواد ۳ تا ۵ همان قانون (مصوب ۱۴۰۱/۰۶/۰۲) ارجاع شده است.
آزمون مرکز وکلای قوه قضائیه
ضرایب دفترچهٔ مرکز: حقوق مدنی ۳، آیین دادرسی مدنی ۳، حقوق تجارت ۲، حقوق جزای عمومی و اختصاصی ۲، آیین دادرسی کیفری ۲، فقه ۲، حقوق ثبت ۲، حقوق اساسی ۱.
حقوق مدنی: قانون مدنی؛ قانون مسئولیت مدنی؛ قوانین روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۵۶ و ۱۳۷۶؛ قانون بیمهٔ اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب ۱۳۹۵. ذیل این بخش، آخرین اصلاحات و آرای وحدت رویهٔ مرتبط لحاظ می‌شود. حمایت خانواده در این فهرست مدنی نیست و در آیین دادرسی مدنی مرکز آمده است.
آیین دادرسی مدنی: قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ با اصلاحات بعدی؛ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ با اصلاحات بعدی؛ قانون نحوهٔ اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۴؛ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری (با اصلاحات ۱۴۰۲؛ دفترچه آن را «مصوب ۱۴۰۲» نامیده)؛ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱؛ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲. چند عنوان پیوست کانون (از جمله قانون تشکیل دادگاه‌ها و لایحهٔ استقلال کانون) در این بخش نیست.
حقوق تجارت: قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱؛ لایحهٔ قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷؛ قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۷۰؛ قانون صدور چک مصوب ۱۳۵۵؛ قانون ادارهٔ تصفیهٔ امور ورشکستگی مصوب ۱۳۱۸؛ قانون راجع به ثبت شرکت‌ها مصوب ۱۳۱۰؛ قانون اجازهٔ ثبت شعبه یا نمایندگی شرکت‌های خارجی مصوب ۱۳۷۶؛ قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۴. دفترچه، اصلاحات، آییننامههای ارجاعشده و آرای وحدت رویهٔ مرتبط را هم لحاظ کرده است. بخش تعاونی و ثبت شعبهٔ شرکت خارجی در پیوست کانون دیده نشد.
حقوق جزا: قانون مجازات اسلامی (کتاب‌های اول تا پنجم)؛ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری؛ قانون مجازات راجع به انتقال مال غیر؛ قانون مجازات اشخاصی که برای بردن مال غیر تبانی می‌نمایند؛ قانون اعمال نفوذ بر خلاف حق و مقررات قانونی؛ احکام جزایی قانون صدور چک، قانون ثبت اسناد و املاک، قانون حمایت از اطفال و نوجوانان، قانون مبارزه با پولشویی. اصلاحات و آرای وحدت رویهٔ مرتبط نیز ذکر شده است.
آیین دادرسی کیفری: فقط قانون آیین دادرسی کیفری، با تذکر اصلاحات و آرای وحدت رویه.
فقه: کتاب تحریرالروضه فی شرح اللمعه، ابواب کتاب‌القضا، کتاب‌التجارة (البیع)، کتاب‌النکاح، کتاب‌الطلاق و کتاب‌القصاص. این منبع با تحریرالوسیلهٔ آزمون کانون فرق دارد.
حقوق ثبت (درس جدا با ضریب ۲): قانون ثبت اسناد و املاک مصوب ۱۳۱۰؛ قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی مصوب ۱۳۹۰؛ قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضهٔ مسکن مصوب ۱۳۸۷؛ آیین‌نامهٔ اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجرا و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی مصوب ۱۳۸۷؛ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول مصوب ۱۴۰۳.
حقوق اساسی: قانون اساسی به همراه نظریات تفسیری و مشورتی شورای نگهبان. پیوست کانون فقط «قانون اساسی» را گفته است. تذکر دفترچه: عنوان یک درس مانع استفاده در دروس دیگر نیست؛ اصلاحات باید مطالعه شود.
تفاوت عملی برای داوطلب
در سال ۱۴۰۵، آزمون کانون ۱۴ آبان برگزار شد و آزمون مرکز ۲۰ آذر است؛ حدود پنج هفته فاصله. در کانون، فقه و اصول یک ماده با ضریب ۱ است و حقوق ثبت درس جدا نیست؛ در مرکز، فقه و ثبت هر کدام ضریب ۲ دارند. منبع فقه را نباید یکی گرفت. اگر در هر دو آزمون شرکت می‌کنید، اتحاد دو فهرست را بخوانید. برای تقسیم وقت، راهنمای برنامه‌ریزی مطالعه آزمون وکالت و برای نمونهٔ خواندن ماده، شرح ماده ۱۹۰ قانون مدنی و شرح ماده ۱۰ قانون مدنی را ببینید.
پرسش‌های رایج
آیا منابع آزمون کانون و مرکز یکی است؟ خیر. درسهای مشترک دارند، اما فهرست قوانین، ضرایب، وجود درس حقوق ثبت، منبع فقه و برخی عناوین اختصاصی فرق دارد. ملاک، دفترچهٔ همان آزمون است.
آیا این مقاله جای دفترچه را می‌گیرد؟ نه. هر اصلاحیه روی سایت سازمان سنجش مقدم است. به اطلاعیهٔ رسمی مراجعه کنید.
آیا آییننامه و رأی وحدت رویه هم جزء منابع است؟ در آگهی کانون، آراء وحدت رویهٔ مرتبط آمده و پیوست آییننامههای اجرایی مربوط را هم گفته است. در دفترچهٔ مرکز نیز در چند بخش، اصلاحات، آرای وحدت رویه و گاهی آییننامههای ارجاعشده در قانون ذکر شده است.
شروع در مسیر داد
اگر می‌خواهید متن قانون را جستجو کنید یا با درسنامه و تست تمرین کنید، می‌توانید در مسیر داد رایگان ثبت‌نام کنید. دستیار و درسنامه‌ها جای دفترچهٔ رسمی و جای مراجعه به وکیل را نمی‌گیرند.
یادآوری منبع
فهرست‌ها و تاریخ‌ها از آگهی آزمون کارآموزی وکالت کانونهای وکلای دادگستری سال ۱۴۰۵ (از جمله پیوست شمارهٔ ۱) و دفترچهٔ راهنمای آزمون وکالت مرکز وکلا سال ۱۴۰۵ است. تأیید نهایی با سایت سازمان سنجش و اطلاعیهٔ مرجع برگزارکننده است.